Nội dung chính
Người dân miền núi Quảng Trị đang khai thác vàng sa khoáng trên bờ sông Đakrông, tạo ra hàng loạt hố hàm ếch sâu tới 2 m ngay dưới chân đường Quốc lộ 1A (đường Hồ Chí Minh nhánh Tây).
Hiện trạng khai thác vàng sa khoáng trên sông Đakrông
Trong những tuần gần đây, các hộ gia đình ở xã Tà Rụt và La Lay lợi dụng thời điểm sông cạn để ra bãi bồi, đào bới và lọc vàng bằng các công cụ đơn giản như cuốc, xẻng, xà beng và thau nhựa. Hoạt động diễn ra chủ yếu từ sáng sớm đến chiều muộn, kéo dài suốt cả ngày.
Cách thức và quy mô hoạt động
Người dân thường đào các hố sâu rộng 1‑2 m, sâu hơn 2 m, tạo thành những “hàm ếch” trên bờ sông. Ở thôn A Rồng Trên (xã La Lay), một nhóm bảy người đã khai thác liên tục suốt một ngày, chỉ thu được một ít vàng cám trong khay nhựa. Các hố này xuất hiện dọc theo các đoạn sông cạn, một số vị trí kéo dài tới 100 m.
Thu nhập và khó khăn của người dân
Ông V., 46 tuổi, cùng vợ đã khai thác hơn một tháng. Họ kiếm được khoảng 50 000‑100 000 đồng mỗi ngày – đủ mua gạo, mắm muối nhưng không đủ để nâng cao đời sống. Với gia đình có 10 con, việc “mót vàng” trở thành nguồn thu nhập phụ duy nhất trong mùa rẫy không có việc làm.
Tác động môi trường và an toàn giao thông
Việc đào bới không chỉ làm mất ổn định cấu trúc bờ sông mà còn tạo ra nguy cơ sạt lở khi mưa lớn. Nhiều đoạn bờ sông cao 3‑5 m đã bị đào nham nhở, đá cuội lớn lộ ra, tăng nguy cơ sạt lở và xói mòn.
Rủi ro cho đường Quốc lộ 1A (đường Hồ Chí Minh nhánh Tây)
Đặc biệt, các hố hàm ếch nằm ngay dưới chân đường quốc lộ, nơi có lưu lượng xe cộ cao. Đào sâu vào nền đất có thể làm suy yếu nền móng, ảnh hưởng đến độ bền và an toàn của tuyến đường quan trọng này.
Phản hồi của chính quyền và giải pháp đề xuất
Ông Lê Quang Thạch, Chủ tịch UBND xã La Lay, xác nhận rằng hầu hết người tham gia khai thác là dân tộc thiểu số, nhận thức hạn chế và sống dựa vào nương rẫy. Chính quyền địa phương đã triển khai lực lượng công an và cán bộ xã để giám sát, đồng thời tăng cường tuyên truyền ngăn chặn khai thác tự phát.
Đề xuất giải pháp bao gồm: (1) Tổ chức các chương trình đào tạo nghề thay thế, (2) Cung cấp hỗ trợ tài chính cho nông nghiệp bền vững, (3) Đánh giá kỹ thuật địa chất để bảo vệ nền đường, (4) Tăng cường giám sát và xử phạt nghiêm các hành vi đào bới trái phép.
Việc cân bằng giữa nhu cầu sinh kế của người dân và bảo vệ môi trường, an toàn giao thông là thách thức lớn. Một giải pháp toàn diện cần kết hợp hỗ trợ kinh tế, giáo dục và quản lý môi trường chặt chẽ.
