Nội dung chính
Thách thức và cơ hội sau sáp nhập TP.HCM
TP.HCM chỉ thực sự trở thành cực tăng trưởng quốc gia khi khai thác tối đa vai trò vùng động lực then chốt. Sự mở rộng diện tích và dân số sau khi sáp nhập Bình Dương, Bà Rịa‑Vũng Tàu mở ra một kỷ nguyên mới, đồng thời đặt ra những thách thức chưa từng có.
1. Vai trò chiến lược của TP.HCM trong bối cảnh khu vực
Với đóng góp khoảng 20‑22% GDP cả nước, TP.HCM là đầu tàu kinh tế, trung tâm tài chính, thương mại và logistics của Đông Nam Á. Quy mô kinh tế, nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh mẽ tạo nền tảng để thành phố dẫn dắt các mục tiêu phát triển quốc gia.
2. Cơ chế, chính sách vượt trội do Quốc hội thông qua
Những ưu đãi FTZ, quyền tự chủ tài chính, việc giữ lại 100% nguồn thu từ quỹ đất TOD để tái đầu tư hạ tầng, cùng với việc giảm thiểu thủ tục hành chính đã tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
3. Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường
Để nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước và tư nhân, cần xóa bỏ rào cản hành chính, minh bạch hoá chính sách đất đai, đầu tư và tài chính, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các thành phần kinh tế.
3.1. Tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước
Doanh nghiệp nhà nước cần tập trung vào các lĩnh vực then chốt, áp dụng quản trị hiện đại và tách biệt chức năng sở hữu‑quản lý để tăng năng suất và tính linh hoạt.
3.2. Hỗ trợ khu vực tư nhân
Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn, đất đai và công nghệ; khuyến khích họ tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt trong các ngành công nghiệp công nghệ cao.
4. Mô hình tăng trưởng mới: Từ chiều rộng sang chiều sâu
Mô hình mới dựa vào năng suất, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao: công nghiệp chế biến‑chế tạo, logistics, dịch vụ chất lượng cao, cùng các ngành công nghiệp chiến lược như bán dẫn, AI, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo và sản xuất thông minh.
5. Liên kết vùng và hạ tầng đa phương thức
Việc sáp nhập tạo ra một không gian kinh tế liền mạch, kết nối cảng Cái Mép‑Thị Vải, khu công nghiệp công nghệ cao Bình Dương và trung tâm tài chính TP.HCM. Đầu tư đồng bộ các dự án hạ tầng như cao tốc, đường sắt liên vùng, mạng lưới metro mở rộng tới Bình Dương, cảng biển và sân bay quốc tế là yếu tố quyết định để biến siêu đô thị thành trung tâm kinh tế khu vực.
6. Đổi mới tư duy quản trị và phân quyền
TP.HCM không chỉ là cơ quan quản lý hành chính mà phải trở thành “nhạc trưởng” kiến tạo phát triển vùng. Điều này đòi hỏi:
- Tiến hành phân quyền tài chính, nhân lực mạnh mẽ hơn, giảm số đơn vị hành chính từ 273 xuống còn 102 để tăng tốc quyết định.
- Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phát triển dựa trên tiềm năng địa phương – ví dụ: logistics ở Bà Rịa‑Vũng Tàu, công nghiệp công nghệ cao ở Bình Dương, dịch vụ tài chính ở TP.HCM.
- Thiết lập cơ chế điều phối liên tỉnh, tránh chồng chéo và tối ưu hoá nguồn lực.
Kết luận
Nếu TP.HCM khai thác hiệu quả các cơ chế ưu đãi, tái cấu trúc không gian phát triển và đẩy mạnh hạ tầng đa phương thức, thành phố sẽ không chỉ là cực tăng trưởng quốc gia mà còn là trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics dẫn đầu khu vực. Cơ hội lớn sẽ được biến thành lợi thế cạnh tranh, trong khi các thách thức về hạ tầng, nguồn lực và quản trị sẽ được giải quyết bằng cách đổi mới mô hình tăng trưởng và quản lý.
