Nội dung chính
Đại biểu Hà Sỹ Đồng đề xuất chỉ áp dụng tỷ lệ đồng thuận 75% khi thu hồi đất cho các dự án trọng điểm quốc gia, thay vì áp dụng rộng rãi.
Bối cảnh pháp lý và vấn đề đang được bàn luận
Vào chiều 1/12, Quốc hội đã xem xét dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai 2024. Một trong những nội dung nóng hổi là quy định thu hồi đất khi nhà đầu tư đạt được đồng thuận trên 75% diện tích và hơn 75% số người có đất, sau đó Ủy ban Nhân dân tỉnh sẽ thu hồi phần còn lại.
Quan điểm của các đại biểu
Ông Trần Văn Tiến, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, cho rằng tiêu chuẩn 75% là khó thực hiện vì phải đồng thời đáp ứng cả hai điều kiện về diện tích và số người. Ông yêu cầu cơ quan soạn thảo cung cấp số liệu thực tế để chứng minh tính khả thi và đề nghị xem xét mức đồng thuận thấp hơn, ví dụ 60%.
Phó trưởng đoàn Đại biểu tỉnh Lâm Đồng, Dương Khắc Mai, cho rằng đề xuất mới có thể giải quyết những “điểm nghẽn” lâu năm, nhưng nhấn mạnh cần có cơ sở khoa học rõ ràng cho mức 75% để tránh bất ổn xã hội. Ông đề xuất công bố thống kê về số dự án bị tắc do không đạt đồng thuận.
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, lưu ý rằng tỷ lệ 75% phải được áp dụng một cách nhất quán để bảo vệ trật tự an ninh địa phương, nhất là khi quy mô dự án khác nhau.
Đề xuất của đại biểu Hà Sỹ Đồng
Ông Hà Sỹ Đồng, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, kiến nghị Quốc hội chỉ áp dụng tỷ lệ 75% (hoặc cao hơn 80‑85%) cho các dự án trọng điểm quốc gia, hạ tầng chiến lược, hoặc các dự án đã bị trì hoãn bồi thường trong nhiều năm. Ông nhấn mạnh rằng yếu tố then chốt không phải tỷ lệ mà là cơ chế định giá bồi thường, đối thoại, tái định cư và giám sát độc lập.
Theo ông, việc thành lập hội đồng thương lượng độc lập, mời các tổ chức định giá uy tín và công khai toàn bộ hồ sơ sẽ giúp người dân cảm nhận được tính công bằng và không bị ép buộc.
Phản hồi của Bộ trưởng Trần Đức Thắng
Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường, Trần Đức Thắng, giải trình rằng Luật Đất đai 2024 đã quy định 31 trường hợp thu hồi đất, nhưng dự thảo nghị quyết cần bổ sung ba trường hợp mới, bao gồm dự án trong khu thương mại tự do, thu hồi để tạo quỹ thanh toán và trường hợp còn lại sau khi nhà đầu tư đạt 75% đồng thuận.
Ông nhấn mạnh rằng tỷ lệ 75% là “trường hợp đặc biệt” và cần được đánh giá kỹ lưỡng về kinh tế‑xã hội, an ninh trật tự và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân. Khi đạt tiêu chuẩn này, Ủy ban Nhân dân tỉnh sẽ quyết định thu hồi phần diện tích còn lại.
Các phương án bồi thường và hỗ trợ
Dự thảo mới nhất (ngày 30/11) bổ sung hai phương án bồi thường khi đạt 75% đồng thuận:
- Phương án A: Nhà đầu tư chịu phần chênh lệch nếu giá thỏa thuận cao hơn mức bồi thường của Nhà nước; chi phí này sẽ được tính vào ngân sách dự án.
- Phương án B: Chính phủ phối hợp với cơ quan thẩm tra để lựa chọn phương án phù hợp và báo cáo lại Quốc hội.
Phó đoàn đại biểu TP Hải Phòng, Nguyễn Thị Việt Nga, cho rằng phương án A cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư, giảm nguy cơ tranh chấp. Ngược lại, Đảng viên Khánh Hòa, Đàng Thị Mỹ Hương, cảnh báo rằng nếu mức bồi thường thấp hơn giá thị trường, người dân sẽ bị thiệt hại.
Triển vọng thông qua
Theo lịch trình, Quốc hội dự kiến sẽ biểu quyết thông qua Nghị quyết tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai vào ngày 11/12. Nếu được thông qua, tiêu chuẩn 75% đồng thuận sẽ trở thành nền tảng pháp lý mới cho hàng trăm dự án hạ tầng chiến lược trên cả nước.
“Một chính sách đất đai sẽ chỉ có giá trị khi người dân thấy mình được tôn trọng, quyền lợi được bảo đảm trước khi Nhà nước thu lại đất cho mục tiêu phát triển,” đại biểu Hà Sỹ Đồng nhấn mạnh.
Anh Tú
