Nội dung chính
Giới thiệu về Thái Miếu Hậu Lê Bố Vệ
Thái Miếu Hậu Lê tại làng Bố Vệ, Thanh Hóa, là một trong những di tích văn hoá‑lịch sử quan trọng phản ánh mối quan hệ đặc biệt giữa triều Nguyễn và nhà Hậu Lê.
Lịch sử hình thành và di chuyển từ Thăng Long
Nhà Hậu Lê, triều đại kéo dài 361 năm (1428‑1789), là thời kỳ hùng mạnh nhất của Đại Việt. Khi triều Nguyễn lên ngôi, vua Gia Long đã quyết định bảo tồn và tôn vinh các vị vua Lê bằng cách dời một phần các vật thờ từ Thăng Long về Thanh Hóa.
Theo Đại Nam Thực Lục (quyển 23, mặt khắc 18), vào năm 1802 vua Gia Long ghé thăm làng Bố Vệ, Đông Sơn, nơi người dân Lê vẫn còn truyền lại câu chuyện về miếu Lê cổ. Hai năm sau, năm 1804, vua ra chiếu chỉ lập miếu thờ nhà Lê tại đây, mang về thánh vị Lê Thái Tổ và các vị vua Lê khác.
Chính sách bảo trợ của triều Nguyễn
Vua Gia Long không chỉ cấp chiếu dời miếu mà còn bố trí nguồn lực tài chính, đất đai và nhân lực. Năm 1802, Lê Duy Hoán được bổ nhiệm làm Diên Tự công, nhận 1.016 người dân và 10.000 mẫu ruộng để duy trì lễ cúng. Mỗi năm ngân sách thu được hơn 2.600 quan tiền và 6.000 hộc thóc để phục vụ nghi lễ.
Đến năm 1808, vua Gia Long cho phép bổ sung 48 người dân từ thôn Kiều Đại làm “miếu phu”, giảm bớt gánh nặng cho các làng khác. Các vua Nguyễn sau này – Minh Mệnh và Tự Đức – tiếp tục gia tăng ngân sách, cấp đất tự điền và chỉ định 30‑80 quan tiền cũng như 30‑100 người phu coi miếu.
Kiến trúc và nghi lễ tại Thái Miếu
Miếu được xây theo hình chữ “Công”, trung tâm thờ Lê Thái Tổ, hai bên thờ các vị vua kế tiếp. Khi ngày húy, nghi lễ chỉ diễn ra tại án chính, không di chuyển ra ngoài, thể hiện tính nghiêm trang và truyền thống lâu đời.
Trong các mùa lễ hội, dân làng Bố Vệ cùng các phó cử quan địa phương tổ chức lễ hội Thanh minh, dâng hương, lạy mừng và thực hiện các nghi lễ cổ truyền, duy trì mối liên hệ giữa cộng đồng và các vị thánh.
Kết luận
Thái Miếu Hậu Lê Bố Vệ không chỉ là chứng nhân của một triều đại hùng mạnh, mà còn là minh chứng cho sự tôn kính của triều Nguyễn đối với di sản lịch sử. Đối với du khách và nhà nghiên cứu, nơi đây là điểm dừng chân không thể bỏ qua khi muốn hiểu sâu hơn về quá trình hình thành và phát triển của văn hoá Việt Nam.
Minh Châu – Nhật Phương
