Nội dung chính
Những bước đột phá của nông nghiệp sinh thái ở Việt Nam
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái tài nguyên, nông nghiệp sinh thái đã trở thành con đường không thể thiếu để Việt Nam giảm phát thải, bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao đời sống nông dân.
Thực tiễn triển khai 2021‑2025
Trong giai đoạn 2021‑2025, hơn 200 mô hình nông nghiệp sinh thái đã được triển khai tại Việt Nam với sự hỗ trợ của FAO, UNDP và nhiều đối tác quốc tế. Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết các mô hình này đã chứng minh khả năng thích nghi với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính và cải thiện thu nhập cho nông dân.
Đa dạng mô hình, đa dạng vùng
Từ mô hình lúa‑tôm ở đồng bằng sông Cửu Long, lúa‑sen tại vùng trũng, tới nông‑lâm kết hợp ở trung du và miền núi, nông nghiệp sinh thái đang dần khắc họa một bức tranh đa dạng, phù hợp với từng hệ sinh thái địa phương.
Thách thức nhân rộng
Nhưng thách thức lớn hiện nay không còn là thiếu mô hình mà là làm sao chuyển các sáng kiến rời rạc thành chính sách quốc gia. Nhiều dự án thí điểm đạt hiệu quả cao nhưng chưa được thể chế hoá để lan tỏa trên diện rộng.
Chiến lược 2026: Tập trung vào dinh dưỡng và tiêu dùng bền vững
Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn dự đoán năm 2026 sẽ ưu tiên an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tiêu dùng bền vững. Để đạt được mục tiêu này, cần xây dựng cơ sở dữ liệu đất và cây trồng quốc gia, áp dụng công nghệ nông nghiệp chính xác, và phát triển các loại phân bón nhả chậm, nano.
Quan điểm của đối tác quốc tế
Vinod Ahuja, Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam, nhấn mạnh sự cần thiết của việc kết hợp tri thức bản địa với khoa học hiện đại. “Các mô hình lúa‑tôm, lúa‑sen và nông‑lâm đã nâng cao năng suất đồng thời bảo vệ đa dạng sinh học”, ông nói.
Tuy nhiên, FAO cảnh báo Việt Nam vẫn nằm trong top 20 quốc gia tiêu thụ phân bón nhiều nhất, gây nguy cơ thoái hoá đất. Đây là rào cản lớn đối với mục tiêu nông nghiệp bền vững.
Đề xuất từ chuyên gia trong nước
PGS.TS. Trần Minh Tiến đề xuất xây dựng chiến lược quốc gia quản lý sức khỏe đất, triển khai mô hình “bác sĩ đất” để hỗ trợ nông dân phục hồi đất, đồng thời phát triển phân bón nhả chậm và công nghệ số trong canh tác.
Huy động nguồn lực tài chính
Ông Huỳnh Quốc Tịnh (WWF‑Việt Nam) cho rằng ODA nên được dùng như “vốn mồi” để giảm rủi ro cho khu vực tư nhân, đồng thời xây dựng chuỗi giá trị phát thải thấp và thúc đẩy mô hình công‑tư. Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đã cung cấp các gói tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, hỗ trợ hiện đại hoá thủy lợi và sản xuất lúa bền vững.
Khung chính sách quốc gia
Ông Tạ Đình Thi (Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Quốc hội) khẳng định nông nghiệp sinh thái là chìa khóa để Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, tuân thủ Thỏa thuận Paris.
Kết luận: Chuyển đổi hệ thống lương thực‑thực phẩm sang hướng xanh, ít phát thải không còn là lựa chọn mà là con đường tất yếu.
Trong thời gian tới, Bộ trưởng Trần Đức Thắng kêu gọi cộng đồng quốc tế tiếp tục đồng hành, hoàn thiện thể chế, đầu tư vào khoa học‑công nghệ, chuyển đổi số và huy động tài chính để hiện thực hoá nông nghiệp sinh thái ở quy mô quốc gia.
👉 Bạn nghĩ gì về tiềm năng của nông nghiệp sinh thái tại địa phương mình? Hãy chia sẻ quan điểm và tham gia các diễn đàn chuyên môn để cùng xây dựng nền nông nghiệp xanh hơn.
