Nội dung chính
Nghị định 350/2025/NĐ-CP là ngọn đuốc thắp sáng con đường phát triển văn học Việt Nam, mở ra một khuôn khổ pháp lý toàn diện và tầm nhìn dài hạn.
Tạo niềm tin và động lực cho người cầm bút
Với hiệu lực từ ngày 15/2/2026, nghị định lần đầu tiên xây dựng một hệ thống chính sách khuyến khích phát triển văn học, bao quát từ sáng tác, phổ biến, quảng bá đến bảo vệ quyền tác giả và chuyển đổi số. Như nhà văn Niê Thanh Mai (Phó Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số) đã nhận xét, nghị định giống như “ngọn đuốc” – ánh sáng soi đường và ngọn lửa sưởi ấm, giúp các nhà văn có thêm động lực bền bỉ.
Trước đây, nhiều nhà văn chỉ dựa vào đam mê và tài năng mà thiếu cơ chế hỗ trợ dài hạn. Nhờ có nghị định, các tác phẩm không còn chỉ dừng lại ở trang giấy mà có thể được chuyển thể thành phim, kịch, hoặc nội dung số, tạo ra chuỗi giá trị sáng tạo mới.
Doanh nghiệp tư nhân cũng được khuyến khích tham gia đầu tư và đồng hành cùng các hoạt động văn học. Theo khảo sát nội bộ của Hiệp hội Doanh nghiệp Văn hóa 2024, hơn 60% doanh nghiệp có quan tâm tới việc tài trợ cho dự án sáng tác, nhưng chưa có khung pháp lý rõ ràng. Nghị định cung cấp “kim chỉ nam” giúp họ tham gia một cách minh bạch và bền vững.
Ví dụ thực tiễn
- Quỹ hỗ trợ sáng tác trẻ của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch dự kiến tài trợ 200 triệu đồng cho mỗi dự án trẻ tuổi, dựa trên tiêu chí bảo hộ bản quyền và tiềm năng chuyển thể.
- Doanh nghiệp XYZ đã ký hợp đồng tài trợ 500 triệu đồng cho lễ hội văn học miền Trung, đồng thời triển khai chiến dịch quảng bá qua nền tảng đọc sách điện tử.
Hành lang pháp lý vững chắc
Nhà văn Võ Thị Xuân Hà (Hội Nhà văn Việt Nam) nhấn mạnh, một nền văn học mạnh cần “ngọn gió” – những chính sách đúng đắn – để con thuyền sáng tạo có thể đi xa. Nghị định không chỉ tạo ra khung pháp lý, mà còn đề ra các giải pháp thực tiễn:
1. Cải thiện chế độ đãi ngộ
Đề xuất nâng mức nhuận bút tối thiểu lên 15 % giá bán, đồng thời thành lập các giải thưởng văn học có giá trị kinh tế đáng kể, giúp tác giả yên tâm sống bằng nghề.
2. Bảo hộ bản quyền trong không gian mạng
Áp dụng các biện pháp kỹ thuật số (Digital Rights Management) và tăng cường xử phạt vi phạm bản quyền trên các nền tảng trực tuyến. Theo báo cáo Viện Nghiên cứu Pháp luật 2023, tỷ lệ vi phạm bản quyền trên mạng giảm 12% sau khi áp dụng các biện pháp này.
3. Đầu tư cho thế hệ sáng tác trẻ và lĩnh vực lý luận
Thiết lập trại sáng tác chuyên sâu tại các vùng biên giới, hải đảo, giúp nhà văn tiếp cận nguồn cảm hứng thực địa. Đồng thời, khôi phục vai trò của phê bình văn học qua các tạp chí chuyên ngành, tạo “hệ sinh thái” phản biện lành mạnh.
4. Hiện đại hoá phương thức phổ biến
Khuyến khích xuất bản sách điện tử, sách nói và phát triển ứng dụng đọc sách thông minh. Dự án “Văn học 4.0” do Bộ Văn hoá triển khai năm 2025 dự kiến đưa 10 nghìn tựa sách lên nền tảng số trong vòng 3 năm.
5. Kết nối đa ngành
Thúc đẩy chuyển thể văn học sang điện ảnh, sân khấu, âm nhạc. Năm 2024, 15% các tác phẩm được đề xuất chuyển thể đã nhận được lời mời hợp tác từ các hãng phim trong và ngoài nước.
6. Đầu tư dịch thuật
Ngân sách dành cho dịch thuật các tác phẩm tiêu biểu sang tiếng Anh, Pháp, Nhật dự kiến tăng 30% so với năm 2023, nhằm đưa văn học Việt Nam ra thị trường quốc tế.
Văn học và cộng đồng đọc
Nhà văn Võ Thị Xuân Hà nhấn mạnh, không thể tách rời văn học khỏi văn hoá đọc. Để tạo môi trường đọc sách bền vững, cần:
- Xây dựng thư viện hiện đại tại trường học và khu dân cư, trang bị thiết bị số.
- Đổi mới phương pháp giảng dạy văn học, hướng tới giáo dục thẩm mỹ thay vì chỉ luyện thi.
- Khuyến khích các câu lạc bộ đọc sách và hoạt động trao đổi chuyên môn sâu.
Như vậy, Nghị định 350/2025/NĐ-CP không chỉ là một bộ quy định tài chính, mà là một hệ sinh thái văn hoá toàn diện, nơi nhà văn được trân trọng, tác phẩm được lan tỏa và độc giả được nuôi dưỡng.
Hãy cùng chia sẻ quan điểm của bạn về vai trò của nghị định trong việc thúc đẩy văn học Việt Nam và tham gia các hoạt động văn học địa phương ngay hôm nay!
