Nội dung chính
Chợ Đồn – một địa danh không chỉ gắn liền với bản đồ mà còn chứa đựng những câu chuyện lịch sử hào hùng của Biên Hòa.
Nhiều tên gọi như Lò Bò, Lò Heo, Gò Cát, … vẫn được người dân dùng trong giao tiếp hàng ngày; Chợ Đồn là một trong số đó.
1. Nguồn gốc tên “Chợ Đồn”
Theo sách Địa danh hành chánh – lịch sử – văn hoá Đồng Nai (Hội Khoa học Lịch sử Đồng Nai, 2013), Chợ Đồn nằm ở phường Bửu Hòa, Biên Hòa. Trước đây gọi là “Chợ Lò” thuộc thôn Bình Long, Tổng Chánh Mỹ Thượng, huyện Phước Chánh, tỉnh Biên Hòa.
Vào thời kỳ chiến tranh Tây Sơn, quân Tây Sơn tạm trú tại đây, nên người dân bắt đầu gọi khu vực này là “Chợ Đồn”. Năm 1956, chợ đóng cửa và năm 1959, các cán bộ phụ nữ chuyển tới đây để triển khai các hoạt động xã hội.
2. Chợ Đồn trong các tài liệu lịch sử
Trong Bộ Lịch sử Việt Nam (Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 2017) có ghi nhận bốn lần quân Tây Sơn vào Gia Định (1776‑1783). Lần đầu, quân Tây Sơn do Nguyễn Lữ chỉ huy, chiếm địa bàn và đóng đồn tại chợ hiện nay, tạo tiền đề cho tên gọi “Chợ Đồn”.
Cuốn Cù lao Phố của Vương Hồng Sển (1999) cũng đề cập: “Khi binh Tây Sơn vào, đóng đến chỗ này thành danh là Chợ Đồn”. Từ đó, tên gọi được khẳng định qua các nguồn tài liệu như Gia Định Thành thông chí và Biên Hòa sử lược của Lương Văn Lựu.
3. Di tích và ẩm thực quanh Chợ Đồn
Hiện nay khu vực còn có các di tích như Đền Nguyễn Tri Phương (di tích quốc gia), chùa Thanh Lương (di tích cấp tỉnh) và chùa Cao Đài. Đặc sản địa phương nổi tiếng gồm nem nướng, bánh canh cá lóc, thu hút thực khách trong và ngoài thành phố.
4. Thay đổi hành chính gần đây
Từ ngày 1‑7‑2025, các phường Bửu Hòa, Tân Vạn, Hóa An, Tân Hạnh được hợp nhất thành phường Biên Hòa, mở ra cơ hội phát triển hạ tầng. Đường Nguyễn Tri Phương đã được nâng cấp, kết nối từ ngã tư Chợ Đồn tới các tuyến chính của thành phố.
Trần Chiêm Thành
