Nội dung chính
Thay đổi cốt lõi trong Khung cơ cấu hệ thống giáo dục
Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân được chuyển đổi từ mô tả hành chính sang khung phân loại cấu trúc, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và chuẩn ISCED.
Tiến trình mới xác định rõ các cấp học, trình độ đào tạo, luồng giáo dục và mối quan hệ giữa chúng, thay vì chỉ liệt kê bậc học như trước. Hệ thống được sắp xếp từ cấp 0 đến cấp 8, cho phép tham chiếu trực tiếp với Khung trình độ quốc gia và các khung phân loại giáo dục quốc tế.
Bổ sung quy định về trung học nghề
Đề xuất chia giáo dục phổ thông thành hai giai đoạn: giai đoạn định hướng nghề nghiệp (trung học phổ thông + trung học nghề) và giai đoạn học thuật. Học sinh sau trung học cơ sở có thể lựa chọn tiếp tục học trung học phổ thông hoặc trung học nghề tùy theo nguyện vọng, năng lực và hoàn cảnh thực tế.
Khung mới cũng làm rõ cơ chế phân luồng và liên thông sau trung học cơ sở và trung học phổ thông, tạo điều kiện cho việc chuyển đổi giữa luồng học thuật và luồng nghề nghiệp, đồng thời chuẩn hóa vai trò của giáo dục thường xuyên để hỗ trợ học tập suốt đời.
Đánh giá thực tiễn và nhu cầu cải tiến
Sau gần một thập kỷ triển khai, Quyết định 1981/QĐ‑TTg và 1982/QĐ‑TTg (2016) đã góp phần chuẩn hoá hệ thống, thúc đẩy liên thông và nâng cao chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy một số hạn chế: khung vẫn còn thiên về mô tả hành chính, cơ chế phân luồng chưa rõ ràng, các bậc trình độ thiếu tiêu chí đo lường và chưa phản ánh đầy đủ yêu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số.
Vì vậy, việc ban hành các Quyết định mới là cần thiết để cập nhật, hoàn thiện Khung cơ cấu và Khung trình độ quốc gia theo hướng năng lực, minh bạch và có khả năng đối sánh quốc tế.
Khung trình độ quốc gia: 8 cấp độ và nguyên tắc công nhận học tập trước
Khung trình độ quốc gia được mô tả là hệ thống phân loại, chuẩn hoá trình độ dựa trên chuẩn đầu ra, gồm ba thành phần cốt lõi: kiến thức, kỹ năng và mức độ tự chủ, trách nhiệm. Nhận định đầu tiên về nguyên tắc công nhận học tập trước, liên thông và chuyển đổi cho phép đánh giá kết quả học tập không chính quy, phi chính quy và kinh nghiệm làm việc so với các bậc trình độ trong khung.
Những nguyên tắc này tạo cơ sở pháp lý cho việc công nhận bằng cấp, thúc đẩy liên thông giữa các cấp đào tạo và hỗ trợ người học chuyển đổi sang các hình thức giáo dục khác khi đáp ứng đủ điều kiện.
Áp dụng đặc thù cho các lĩnh vực chuyên môn
Trong lĩnh vực sức khỏe, Khung trình độ quốc gia được dùng làm căn cứ tham chiếu, nhưng không thay thế các quy định chuyên môn, nhằm bảo đảm an toàn nghề nghiệp. Đối với văn hóa‑nghệ thuật, thể dục‑thể thao, khung ghi nhận đặc thù đào tạo kéo dài, tích lũy và công nhận trình độ dựa trên kết quả học tập so sánh với bậc trình độ tương ứng.
Cơ chế quản lý và triển khai
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) là cơ quan chủ trì quản lý toàn bộ Khung cơ cấu và Khung trình độ quốc gia, đồng thời điều phối rà soát định kỳ thông qua Hội đồng tư vấn. Quy trình này giảm bớt các quy định phân công chi tiết theo từng bộ, ngành, giúp hệ thống linh hoạt trước những thay đổi về chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan quản lý.
Việc thu thập ý kiến công chúng qua Cổng thông tin điện tử của Bộ GD&ĐT sẽ góp phần hoàn thiện nội dung, đảm bảo khung đáp ứng thực tiễn và nhu cầu của người học, doanh nghiệp và xã hội.
