Nội dung chính
Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 đã chính thức bế mạc tại Hà Nội, đồng thời thông qua Tuyên bố Hà Nội – bước ngoặt chiến lược đưa ASEAN vào kỷ nguyên số thông minh.
Tuyên bố Hà Nội: Định hướng số mới cho ASEAN
Tiếp nối tinh thần của Tuyên bố Lãnh đạo ASEAN về Thúc đẩy Chuyển đổi số (được thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 38 năm 2021), Tuyên bố Hà Nội nhấn mạnh việc đẩy nhanh chuyển đổi số một cách phối hợp, bao trùm và an toàn trên mọi trụ cột hợp tác. Mục tiêu cuối cùng là thu hẹp khoảng cách số, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng cường khả năng chống chịu và xây dựng một cộng đồng ASEAN tích hợp số, trong đó người dân và doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm.
AI – Hạ tầng trí tuệ cho khu vực
Trong Tuyên bố, ASEAN công nhận trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ là một công nghệ mà còn là một hạ tầng thông minh mới. AI sẽ là nền tảng cho giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số, định hình cách xã hội vận hành, kinh tế phát triển và chính phủ cung cấp dịch vụ. Theo báo cáo của ASEAN Secretariat, nền kinh tế số của khu vực dự kiến đạt hơn 300 tỷ USD vào năm 2030, trong đó AI chiếm hơn 15 % giá trị gia tăng.
AI sẽ giúp:
- Cung cấp dịch vụ công thông minh, giảm thời gian xử lý hồ sơ lên tới 40 %.
- Nâng cao năng suất công nghiệp, dự kiến tăng 6‑8 % năng suất trong các ngành chế biến.
- Củng cố an ninh mạng bằng việc phát hiện và phản hồi các mối đe dọa trong thời gian thực.
- Hỗ trợ hành động vì khí hậu qua việc tối ưu hoá tiêu thụ năng lượng trong trung tâm dữ liệu.
10 cam kết chiến lược của ASEAN
Trên cơ sở Tuyên bố, các Bộ trưởng Số ASEAN đã thống nhất 10 định hướng và cam kết lớn, trong đó nổi bật:
1. Kế hoạch tổng thể Số ASEAN 2026‑2030 (ADM 2030)
ADM 2030 sẽ là trụ cột của hội nhập số khu vực, với tầm nhìn xây dựng ASEAN thành một cộng đồng số bao trùm, đáng tin cậy và sáng tạo. Kế hoạch sẽ đồng bộ hoá chiến lược số quốc gia, đảm bảo triển khai thống nhất trên 10 quốc gia thành viên.
2. Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN (DEFA)
DEFA sẽ thiết lập các quy tắc thương mại số, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp, người tiêu dùng và công dân trong việc giao dịch dữ liệu và dịch vụ trực tuyến.
3. Xây dựng hạ tầng số thông minh
Cam kết mở rộng mạng băng rộng, 5G/6G, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu, vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) và cáp ngầm biển. Ví dụ, Singapore đã hoàn thành 90 % phủ sóng 5G vào cuối 2025, tạo mô hình tham khảo cho các nước ASEAN.
4. An ninh mạng và bảo vệ dữ liệu
Đẩy mạnh hợp tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến, xây dựng luồng dữ liệu xuyên biên giới đáng tin cậy và tôn trọng khung pháp lý quốc gia. ASEAN Regional CERT sẽ tiếp tục chia sẻ thông tin và hỗ trợ ứng phó sự cố.
5. Bao trùm số và tiếp cận công nghệ
Đảm bảo kết nối phổ cập với chi phí hợp lý cho phụ nữ, thanh niên, người dân nông thôn, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương. Các chương trình học tập suốt đời và nâng cao năng lực số sẽ được triển khai rộng rãi.
6. Phát triển nguồn nhân lực số
Hợp tác R&D, liên kết học thuật‑doanh nghiệp, chia sẻ kỹ năng ICT và hỗ trợ dịch chuyển lao động chuyên môn dựa trên dự báo nhu cầu kỹ năng bằng AI và phân tích số.
7. Chuyển đổi số xanh
Khuyến khích hạ tầng số tiết kiệm năng lượng, ứng dụng AI tối ưu hoá mạng viễn thông, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo cho trung tâm dữ liệu và lồng ghép các nguyên tắc ESG vào chiến lược số.
Hạ tầng số thông minh: Từ vật lý tới trí tuệ
AI, Internet vạn vật (IoT) và công nghệ viễn thông sẽ tạo nên một lớp “nhận thức” cho hạ tầng, cho phép cung cấp dịch vụ công thông minh hơn và nâng cao năng suất công nghiệp. Việc tích hợp AI vào mạng 5G/6G dự kiến sẽ giảm tiêu thụ năng lượng của các trạm phát sóng lên tới 20 %.
Những bước tiếp theo
Để biến cam kết thành hành động, ASEAN sẽ thành lập các nhóm công tác chuyên sâu, theo dõi tiến độ và báo cáo thường niên cho các bên liên quan. Các quốc gia thành viên được khuyến khích đưa các mục tiêu số vào chiến lược quốc gia, đồng thời khai thác nguồn tài trợ quốc tế cho các dự án hạ tầng xanh.
Với Tuyên bố Hà Nội, ASEAN không chỉ khẳng định vai trò lãnh đạo trong chuyển đổi số khu vực mà còn tạo ra một khuôn khổ pháp lý, công nghệ và xã hội vững chắc cho một tương lai số bao trùm và bền vững.
Thu Giang
