Nội dung chính
Muốn vượt qua lạnh giá mùa đông mà không lo bị cảm cúm? Nuôi dưỡng “chính khí” – nguồn sức đề kháng tự nhiên của cơ thể – chính là chìa khóa.
1. Nuôi dưỡng chính khí qua chế độ ăn uống
Chính khí sinh ra mỗi ngày khi vị giác (tỳ vị) tiếp nhận thực phẩm. Vì vậy, thực đơn cần ấm, chín, và ăn điều độ. Thức ăn quá lạnh, nhiều đá hoặc đồ sống sẽ làm tỳ vị suy yếu, khiến chính khí giảm dần.
Ưu tiên các món: cơm, cháo, súp nấu chín kỹ; canh rau củ như bí đỏ, cà rốt, khoai lang; thịt nạc, cá, trứng chế biến đơn giản. Người thường bị cảm cúm hoặc viêm họng có thể dùng cháo gạo tẻ nấu gừng tươi hoặc hành trắng – một công thức được Y học cổ truyền khuyến cáo (Báo Y tế Việt Nam, 2023).
2. Giữ ấm đúng cách
Gió lạnh và không khí ẩm dễ tổn thương “phế khí”, một phần quan trọng của chính khí. Các vùng cần giữ ấm: cổ – gáy, ngực và bàn chân. Tránh ra ngoài sáng sớm khi cổ, ngực hở, vì nó dễ gây viêm họng kéo dài.
Mùa đông, uống nước ấm (khoảng 200‑250ml mỗi lần, 3‑4 lần/ngày) giúp làm ấm tỳ vị và bảo vệ đường hô hấp.
3. Hít thở sâu và vận động nhẹ
Mỗi ngày dành 5–10 phút hít thở sâu, chậm (4‑6 giây vào, 6‑8 giây ra) để hỗ trợ nuôi dưỡng phế khí. Đồng thời, đi bộ 30‑45 phút, xoa bóp hoặc kéo giãn cơ thể vào buổi sáng giúp khí huyết lưu thông, chính khí phân bố đều.
4. Ngủ đủ và đúng giờ
Chính khí được phục hồi mạnh nhất khi cơ thể nghỉ ngơi, đặc biệt vào ban đêm. Ngủ trước 23h và đủ 7–8 giờ mỗi đêm giúp cơ thể tái tạo tế bào miễn dịch. Hạn chế sử dụng điện thoại hoặc máy tính ít nhất 30 phút trước khi ngủ.
5. Dưỡng thận – nền tảng của sức đề kháng lâu dài
Thận là gốc của “tiên thiên” trong y học cổ truyền, liên quan mật thiết đến khả năng đề kháng. Để dưỡng thận, cần ngủ đủ giấc, giữ ấm vùng thắt lưng và bàn chân, tránh lao lực kéo dài.
Một số món ăn hỗ trợ thận: cháo đậu đen + mè đen, canh xương hầm củ sen, nước ấm nấu kỷ tử và táo đỏ. Nghiên cứu của Trường Y Dược TP.HCM (2022) cho thấy việc tiêu thụ kỷ tử hàng ngày tăng 15% nồng độ IgG trong máu.
6. Giữ tinh thần ổn định
Tinh thần ảnh hưởng trực tiếp đến khí. Lo âu, căng thẳng kéo dài làm khí uất trệ, khiến chính khí suy yếu. Vì vậy, hãy duy trì tâm lý thư thái, tránh suy nghĩ quá mức.
Chỉ cần mỗi ngày dành 5‑10 phút tĩnh tâm, hít thở chậm hoặc thực hiện hoạt động yêu thích (đọc sách, vẽ tranh) sẽ giúp cơ thể phục hồi chính khí nhanh hơn.
7. Khử tà và phù chính
Trong quan niệm y học cổ truyền, “khử tà” nghĩa là loại bỏ các yếu tố tiêu cực (tà khí) để tạo điều kiện cho “chính khí” phát triển. Khi môi trường xung quanh có nhiều yếu tố tiêu cực – ô nhiễm, thời tiết lạnh băng – cần tăng cường các biện pháp bảo vệ như mặc ấm, dùng thảo dược hỗ trợ.
8. Tu dưỡng đạo đức – yếu tố cuối cùng
Tu dưỡng đạo đức được xem là nền tảng tăng cường chính khí. Câu “nhất chính áp bách tà” của cổ nhân nhắc nhở chúng ta không chỉ chăm sóc cơ thể mà còn rèn luyện lối sống lành mạnh, tránh hành vi gây hại cho người khác và bản thân.
Kết hợp 8 bước trên, bạn sẽ xây dựng một hệ thống phòng bệnh toàn diện, giúp cơ thể duy trì sức đề kháng mạnh mẽ suốt mùa đông.
